رهیافتی برسیاق و کارکرد آن درپژوهش‌های قرآنی عایشه عبد الرحمان معروف به بنت الشاطی

چکیده

بنت الشاطی، از قرآن پژوهان معاصر واز مسلمانان اهل تسنن می‌باشد که آرای قرآن شناختی او در چند دهه اخیر مورد توجه محققّان بوده است. ایشان در تفسیر قرآن از روش ادبی ( بیانی) استفاده کرده اند، لذا تفسیر وی ارتباط تنگاتنگی با مباحث ادبی دارد. این پژوهشگر قرآنی، در تفسیر قرآن از قرینه سیاق استفاده فراوان کرده است. از مهم ترین مبانی و اصول قرآن شناختی بنت الشاطی در پژوهش‌های قرآنی می‌توان به داور قرار دادن سیاق آیات در فهم نصوص قرآن اشاره کرد.مساله اصلی این پژوهش نیز، بررسی کارکرد قرینه سیاق درپژوهش‌های قرآنیِ این قرآن پژوه می‌باشد، نگارنده با استفاده از روش توصیفی – تحلیلی به این نتیجه رسیده است که این قرآن پژوه، با گرایش بلاغی و با روش تجدّدگرایی، یعنی آشنایی با شیوه مطالعات خاورشناسان در حوزه‌های قرآنی، بیشتر از سیاق عام ( کل قرآن) استفاده کرده است. بدین صورت که در به کار گیری سیاق چند نکته مهمّ نظری حاصل می‌شود که باید آنها را لحاظ کرد: 1- باید معنی لغوی هر کلمه قرآنی را بدست آورد.2- تداعی معانی تمامی آیات قرآنی مربوط به موضوع مورد بحث را در نظر گرفت. 3- از بافت و سیاق آیات آگاهی لازم را بدست آورد تا کلمات و مفاهیم قرآنی را درک کرد. با استفاده از این روش، فرد قادر خواهد بود که معنی اصلی متن قرآن و اصول قرآنی را بدست آورد، تا از به کار گیری فرافکنی‌های غیر قرآنی اجتناب کند.