تبیین و ارزیابی دیدگاه حقیقت‌قرآنیه‌انگاری‌نفاق در قرآن

چکیده

بسیاری از لغت‌شناسان و قرآن‌پژوهان برانند که نفاق، اصطلاحی پسا اسلامی و برساخته درون قرآن بوده، حقیقت‌قرآنیه تلقی می‌شود و به معنای دورویی، به‌ویژه دورویی در پذیرش اسلام است. در مقابل عده‌ای از پژوهشگران نفاق را وام‌واژه‌ای حبشی و به معنای تعارضی که به تکه‌تکه کردن یک کل متحد بینجامد دانسته‌اند. مسئله پژوهش پیش‌رو تبیین دیدگاه حقیقت‌قرآنیه‌انگاری‌نفاق در قرآن و ارزیابی آن است. هدف این تحقیق آن است که بتوان فهم دقیقی از معنای واژه نفاق در آیات قرآن و نیز تفسیر آن ارائه داد. این مقاله به روش توصیفی تحلیلی سامان‌یافته، تا از این رهگذر بتوان سیر تحول معنای واژه نفاق پیش از نزول قرآن را کاوید. نتیجه پژوهش آن است که اگرچه نفاق وام‌واژه‌ای حبشی است، اما به معنای شک‌کردن مداوم و در نتیجه مخالفت نمودن با تصمیم صحیح است. این واژه با همین معنا در قرآن استعمال شده و معانی دیگری مانند دورویی، ایمان ظاهری به اسلام و عدم ایمان به آن در قلب، و یا تعارضی که به تکه‌تکه‌شدن جامعه ختم شود؛ همگی از لوازم یا نتایج معنی انتخاب شده برای نفاق است.