تحلیل کیفی مؤلفه‌های عقلانیت اخلاقی در اندیشه فلسفی-کلامی فارابی

چکیده

این پژوهش با هدف شناسایی مؤلفه‌های عقلانیت اخلاقی در اندیشه فلسفی و کلامی فارابی انجام شده است. با استفاده از روش تحلیل مضمون کیفی، متون اصلی فارابی از جمله «آراء اهل المدینه الفاضله» و «تحصیل السعاده» مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها نشان دادند که عقلانیت اخلاقی در اندیشه فارابی در چهار بُعد اساسی شامل «هماهنگی عقل نظری و عقل عملی»، «غایت‌گرایی اخلاقی»، «عدالت به‌مثابه عقلانیت اجتماعی» و «نقش عقل در هدایت فضائل» نمود می‌یابد. این مؤلفه‌ها ظرفیت بازخوانی اخلاق عقل‌محور اسلامی در عصر مدرن را فراهم می‌کنند.