تأثیر‌ جریان‌های تکفیری بر تمدن نوین اسلامی، پیامدها و راهکارهای مقابله با آن

چکیده

تمدن اسلامی، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نمودهای شکوفایی فکری، فرهنگی و سیاسی در تاریخ بشر، از قرون اولیۀ اسلام رشد چشمگیری داشت؛ اما این رشد در مقاطع گوناگون با فرازوفرودهای متعددی مواجه گردید. بررسی عوامل دخیل در رکود یا شکوفایی تمدن نوین اسلامی، برای قرار گرفتن در مسیر احیای مجدد تمدن اسلامی و بررسی کارکرد جریان‌های تکفیری و نقش آن در افول تمدن نوین اسلامی، ضروری است. این پژوهش به شیوۀ تحلیلی ـ انتقادی، به بررسی تأثیر‌ جریان‌های تکفیری بر تمدن نوین اسلامی می‌پردازد . یافته‌ها حاکی از آن است که جریان‌های تکفیری با انکار عقلانیت و اجتهاد و ارائه تفسیرهای افراطی، ظاهرگرا و سطحی از نصوص دینی، موجب تضعیف وحدت امت اسلامی و سرمایۀ اجتماعی مسلمانان، تخریب میراث فرهنگی، نفی گفت‌وگوی بین‌مذهبی، کاهش مدارای دینی و همزیستی و همگرائی و ایجاد اسلام‌هراسی شده‌اند؛ در نتیجه، چالش‌ها و آسیب‌های جدی در مسیر پیشرفت تمدن نوین اسلامی ایجاد کرده‌اند. در پایان این نوشتار، راهکارهایی برای مقابله با افراط‌گرایی مذهبی و احیای تمدن نوین اسلامی ارائه شده است.