تطبیق دیدگاه ملاصدرا و فارابی درباره عدالت با مفهوم عدالت سازمانی در مدیریت

چکیده

عدالت یکی از بنیادی‌ترین مفاهیم در فلسفه، اخلاق و مدیریت است که در تنظیم روابط انسانی، تخصیص منابع و مسئولیت‌ها، و ایجاد محیط کاری منصفانه نقش حیاتی دارد. این مطالعه به تحلیل و تطبیق دیدگاه دو فیلسوف اسلامی برجسته، ابونصر فارابی و ملاصدرا، با مفهوم عدالت سازمانی در مدیریت می‌پردازد. فارابی عدالت را به عنوان اصل سامان‌دهنده جامعه و مدینه فاضله مطرح می‌کند و بر نقش شایستگی، جایگاه مناسب و هماهنگی میان اجزای جامعه در تحقق سعادت جمعی تأکید دارد. از سوی دیگر، ملاصدرا عدالت را در سطح اعتدال درونی، کمال اخلاقی و رشد انسانی تحلیل می‌کند و تأکید دارد که مدیر عادل کسی است که نه تنها قوانین را رعایت می‌کند، بلکه از نظر اخلاقی و وجودی متعادل باشد. ترکیب این دو دیدگاه، الگویی چندبعدی از عدالت سازمانی ارائه می‌دهد که شامل عدالت توزیعی، عدالت رویه‌ای، عدالت تعاملی و عدالت اطلاعاتی می‌شود و هم ساختار، هم فرایند و هم ابعاد اخلاقی و انسانی سازمان را پوشش می‌دهد. این مطالعه نشان می‌دهد که بهره‌گیری از پشتوانه‌های فلسفی اسلامی می‌تواند عدالت سازمانی را فراتر از ادراک رفتاری کارکنان و معیارهای کمی ببرد و به چارچوبی اخلاقی، انسانی و هدفمند تبدیل کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که سازمان عادل سازمانی است که در آن توزیع نقش‌ها، تصمیم‌گیری‌ها، تعاملات و فرهنگ سازمانی همگی در خدمت کرامت انسانی و خیر مشترک قرار دارند و مدیریت با شفافیت، انصاف و حکمت عملی اجرا می‌شود.