شریعت، فلسفه و اخلاق 4 شهریور ماه 1405 1405 06 01 Epistemological Foundations of Educational Justice Based on Nahj al-Balaghah in the Education System مبانی معرفت شناختی عدالت تربیتی بر اساس نهج البلاغه  درنظام تعلیم وتربیت 1 33 FA فاتن شریف دانشجوی دکتری، گروه فلسفه تعلیم وتربیت، واحد ساری، دانشگاه آزاداسلامی، ساری، ایران لادن سلیمی گروه علوم تربیتی، واحد ساری، دانشگاه آزاداسلامی، ساری، ایران مریم تقوایی گروه علوم تربیتی، واحد ساری، دانشگاه آزاداسلامی، ساری، ایران Journal Article 1404 09 10 <p>Educational justice in Nahj al-Balaghah is profoundly interconnected with knowledge and rationality. Justice cannot be sustained without insight and reason, as, in their absence, it may lead to deviation, discrimination, or dogmatism. Imam Ali (peace be upon him) regards reason as the illuminating force of justice and knowledge as a prerequisite for discerning truth from falsehood. This perspective underscores for educational policymakers and administrators that educational justice cannot be realized without systematic planning aimed at fostering critical thinking, the cultivation of wisdom, epistemic participation, and educational dialogue. Within the intellectual framework of Imam Ali (peace be upon him), educational justice possesses a simultaneously individual, social, ethical, epistemological, and structural nature. This multidimensional perspective can serve as a point of departure for designing Islamic educational models within Iran’s education system—models that are consistent with religious anthropology while remaining applicable to educational and managerial planning. Such an approach seeks justice not merely at the level of resource distribution, but at the deeper level of “cultivating a just human being.” This perspective reiterates the ultimate mission of Islamic education: to cultivate wise, morally pure, knowledgeable, responsible, and justice-oriented individuals capable of establishing a sound and divinely oriented society.</p> <p>عدالت تربیتی در نهج‌البلاغه به‌طور عمیقی با معرفت و عقلانیت پیوند دارد. عدالت بدون بصیرت و عقل نمی‌تواند پایدار باشد، زیرا ممکن است به انحراف، تبعیض یا جزم‌اندیشی بینجامد. امام علی(ع) عقل را چراغ عدالت می‌داند و معرفت را شرط تشخیص حق. این امر به سیاست‌گذاران و مدیران آموزشی گوشزد می‌کند که عدالت تربیتی بدون برنامه‌ریزی برای تقویت تفکر نقاد، حکمت‌ورزی، مشارکت معرفتی و گفت‌وگوی تربیتی ممکن نیست. عدالت تربیتی در منظومه فکری امام علی(ع) ماهیتی «هم‌زمان فردی، اجتماعی، اخلاقی، معرفتی و ساختاری» دارد. این نگاه چندبعدی می‌تواند نقطه عزیمی برای طراحی الگوهای تربیتی اسلامی در نظام آموزشی ایران باشد؛ الگوهایی که با انسان‌شناسی دینی هماهنگ بوده و درعین‌حال قابل استفاده در برنامه‌ریزی‌های آموزشی و مدیریتی هستند . رویکردی که عدالت را نه در سطح توزیع منابع، بلکه در سطح «پرورش انسان عادل» جست‌وجو می‌کند. این نگاه، رسالت نهایی تعلیم و تربیت اسلامی را یادآوری می‌کند: ساختن انسان‌های حکیم، پاک، آگاه، مسئول و عدالت‌ورز که بتوانند جامعه‌ای سالم و الهی را بنا کنند.</p> https://journalspe.com/index.php/spe/article/download/106/199