شریعت، فلسفه و اخلاق 4 تیر ماه 1405 1405 04 01 The Duality of Method and Horizon in Contemporary Kurdish Qur’anic Exegesis: A Comparative Study of Theological, Jurisprudential, and Linguistic Foundations in the Works of Modarres and Abdulaziz دوگانگی روش و افق در تفسیر معاصر کردستان: مطالعه تطبیقی مبانی کلامی، فقهی و زبانی در آثار مدرس و عبدالعزیز 1 16 FA فرزاد ولیدی دانشجوی دکتری، گروه علوم قرآن و حدیث، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران مهدی مهریزی طرقی گروه علوم قرآن و حدیث، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران جهانگیر ولدبیگی استادیار، گروه زبان عربی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران ناصر مریوانی گروه فقه و حقوق اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 1404 11 06 <p>The present study aims to provide a comparative analysis of the exegetical approaches of two contemporary Sunni Kurdish commentators, Abdulkarim Modarres (1905–2005), author of Mawahib al-Rahman, and Osman Abdulaziz (1922–1999), author of Tafsiri Qurani Piroz. Although both exegetes shared common geographical, cultural, and jurisprudential backgrounds as adherents of the Shafi‘i school, their exegetical methodologies exhibit significant divergences. The study adopts an analytical-comparative method based on library research and focuses primarily on comparing their scholarly biographies, theological-jurisprudential orientations, and the structural organization of their commentaries. The findings indicate that Modarres, by composing his commentary in Arabic, adopted a universalist and ummah-oriented intellectual horizon and, through a specialized introduction to Qur’anic sciences, addressed an academic and scholarly readership. In contrast, Abdulaziz, by writing his commentary in Kurdish, pursued a localized cultural and guidance-oriented concern and, through a simpler approach, targeted the broader Kurdish-speaking community. In interpreting theological verses, Modarres demonstrated a firm commitment to the Ash‘arite school by explicitly defending the views of later Ash‘arite theologians. Abdulaziz, however, adopted a more Salafi-oriented and cautious stance and avoided explicit Ash‘arite theological positioning. Although both exegetes belonged to the Shafi‘i school, Modarres emphasized detailed argumentation within the formal framework of Shafi‘i jurisprudence. Abdulaziz, by contrast, displayed greater flexibility and independent reasoning (ijtihad) and, in certain instances, considered the opinions of jurists outside the Shafi‘i school.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف تحلیل تطبیقی تفسیر دو تن از مفسران معاصر کرد اهل سنت، علامه عبدالکریم مدرس (۱۹۰۵–۲۰۰۵م)، صاحب <em>مواهب الرحمن</em>، و ماموستا عثمان عبدالعزیز (۱۹۲۲–۱۹۹۹م)، مؤلف <em>ته‌فسيري قورئاني پيروز</em>، صورت پذیرفته است. این دو مفسر، که دارای اشتراک در بستر جغرافیایی، فرهنگی و مذهب فقهی (شافعی) بوده‌اند، در روش‌های تفسیری خود دوگانگی‌های چشمگیری را به نمایش می‌گذارند. روش پژوهش تحلیلی-تطبیقی مبتنی بر منابع کتابخانه‌ای است و تمرکز اصلی آن بر مقایسه سیره علمی، گرایش‌های کلامی-فقهی و ساختار تفاسیر آن‌ها است و در نهایت به این نتیجه می‌رسد که: مدرس با نگارش  تفسیر خود به زبان عربی، افق دیدی فراگیر و امت‌گرا را برگزیده و با مقدمه‌ای تخصصی در علوم قرآنی، مخاطب دانشگاهی و متخصص را هدف قرار داده است. در مقابل، عبدالعزیز با تألیف تفسیر به زبان کردی، دغدغه‌ای بومی-فرهنگی و هدایتی داشته و با رویکردی ساده‌تر، عموم جامعه‌ی کُردزبان را مخاطب قرار داده است. مدرس در تفسیر آیات اعتقادی، التزام قاطع خود به مکتب اشعری را با دفاع صریح از آراء متکلمان خَلَف نشان داده است. این در حالی است که عبدالعزیز موضعی سلفی‌تر و محتاطانه‌تر اتخاذ نموده و از موضع‌گیری‌های صریح اشعری دوری جسته است. هرچند هر دو مفسر شافعی هستند، اما مدرس بر استدلال‌های مشروح در چارچوب رسمی مذهب شافعی تأکید کرده است. در مقابل، عبدالعزیز انعطاف و اجتهاد مستقل بیشتری نشان داده و در برخی موارد به آراء فقهای خارج از مذهب توجه کرده است.</p> https://journalspe.com/index.php/spe/article/download/152/187