شریعت، فلسفه و اخلاق 4 اردیبهشت ماه 1405 1405 02 01 An Intertextual Analysis of Qur’anic Parables in Saadi’s Poetry Based on Genette’s Theory تحلیل بینامتنی تمثیلات قرآنی در اشعار سعدی براساس نظریه ژنت 1 22 FA علی علی‌ زاده گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد رامهرمز، دانشگاه آزاد اسلامی، رامهرمز، ایران. Journal Article 1404 11 28 <p>In the Iranian–Islamic literary tradition, parable has always occupied a prominent position, and Persian-language poets and writers have employed it to enrich meaning, create imagery, and persuade their audiences. The Holy Qur’an, as a revelatory text and the foundation of religious discourse in Islamic civilization, is likewise replete with proverbs and parables that play a fundamental role in elucidating theological, educational, and social concepts. Through their aesthetic structures and profound content, these parables have provided a model for Muslim authors, particularly major Persian poets such as Saadi of Shiraz. Adopting an intertextual approach grounded in Gérard Genette’s theory, the present study seeks to examine the ways in which Qur’anic parables and proverbs are reflected and manifested in Saadi’s works. To this end, a collection of Qur’anic parables was first compiled and examined in terms of rhetorical structure, semantics, and narrative functions. Saadi’s works, particularly Golestan and Bustan, were then closely analyzed to identify instances in which these parables are reflected in various forms, including poetic verses, expressions, anecdotes, and moral counsels. The primary focus was to determine how Saadi employed Qur’anic parables to create new themes or reinforce his ethical and educational messages, as well as the level of intertextuality through which he engaged with the Qur’anic text, including explicit adaptation, implicit rewriting, textual allusion, and conceptual inspiration. The findings demonstrate that Saadi not only possessed a profound familiarity with the Holy Qur’an but also drew upon the potential of Qur’anic parables in his literary creation to reconstruct ethical, educational, and social situations. It was further established that numerous Qur’anic themes have unconsciously permeated the underlying layers of Saadi’s texts and have been reproduced through a conventional, anecdotal mode of expression.</p> <p>درمیراث ادبی ایرانی - اسلامی، تمثیل همواره حضوری پررنگ داشته و شاعران و نویسندگان فارسی ‌زبان ازآن برای غنای‌ معنایی، تصویرسازی و اقناع مخاطب بهره برده‌اند. ازسوی‌دیگر، قرآن‌کریم نیز به‌ عنوان متنی و حیانی و پایه‌گذار گفتمان دینی تمدن اسلامی، سرشار از امثال و تمثیلاتی است که درتبیین مفاهیم الهی، تربیتی و اجتماعی نقشی بنیادین دارند. این تمثیل‌ها باساختاری زیباشناختی و محتوایی عمیق، الگویی برای نویسندگان مسلمان، به‌ویژه شاعران بزرگ فارسی‌زبان، ازجمله سعدی ‌شیرازی فراهم ساخته‌اند. پژوهش حاضر برآن است تا با رویکرد بینامتنی و با تکیه برنظریۀ ژرار ژنت، چگونگی بازتاب و حضور تمثیلات و امثال قرآنی در آثار سعدی را مورد واکاوی قرار دهد. دراین راستا، ابتدا مجموعه‌ای ازتمثیل‌های قرآن‌کریم گردآوری و از نظر ساختار بلاغی، معناشناختی و کاربردهای روایی بررسی شده‌اند. سپس باتحلیل دقیق آثار سعدی، به‌ویژه گلستان و بوستان، شواهدی از بازتاب این تمثیل‌ها در قالب‌های مختلف همچون بیت، عبارت، حکایت و نصیحت استخراج گردیده است. تمرکزاصلی برآن بوده است که مشخص شود سعدی چگونه با بهره‌گیری ازتمثیل‌های قرآنی، به خلق مضامین تازه یاتقویت پیام‌های اخلاقی و تربیتی خویش پرداخته و درچه سطحی از بینامتنیت (اقتباس صریح، بازنویسی ضمنی، تعلیق متنی و یا الهام مفهومی) بامتن قرآن تعامل برقرار کرده‌است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که سعدی نه‌تنها آشنایی عمیق با قرآن‌کریم داشته، بلکه درآفرینش‌ادبی خود، ازظرفیت تمثیل‌های قرآنی برای بازآفرینی موقعیت‌های اخلاقی، تربیتی واجتماعی بهره‌برداری کرده است. مشخص‌شد که بسیاری ازمضامین قرآنی به‌شکلی ناخودآگاهانه درزیر لایه‌های متن سعدی نفوذکرده و در قالب زبان عرفی و حکایت‌پردازانه بازتاب یافته‌اند.</p> https://journalspe.com/index.php/spe/article/download/243/163