شریعت، فلسفه و اخلاق در دست انتشار 1405 10 01 A Comparative Study of the Survival and Decline of Government from the Perspectives of Qutb al-Din al-Shirazi and Mulla Sadra بررسی تطبیقی عوامل بقا و زوال حکومت از منظر قطب‌الدین شیرازی و ملاصدرا 1 21 FA بدری رحیمی گروه معارف اسلامی، واحد دهاقان، دانشگاه آزاد اسلامی، دهاقان، ایران. اکبر قربانی گروه فلسفه، واحد اردستان، دانشگاه آزاد اسلامی، اردستان، ایران. جواد استادمحمدی گروه معارف اسلامی، واحد شهرضا، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرضا، ایران. Journal Article 1405 02 26 <p>This study comparatively examines the factors contributing to the survival and decline of government in the thought of Qutb al-Din al-Shirazi and Mulla Sadra. It investigates the epistemological, ontological, ethical, and political foundations through which these two Muslim philosophers explain governmental stability and degeneration and identifies the principal similarities and differences between their perspectives. The study employs a descriptive, analytical, and comparative method based on library research and textual analysis. The findings indicate that Qutb al-Din considers politics a branch of practical wisdom intended to regulate social cooperation, secure collective interests, and guide human beings toward worldly and otherworldly felicity. In his political thought, justice, equilibrium among social powers, the competence of the ruler, civic cooperation, and the integration of religion and politics constitute the primary foundations of governmental survival. Conversely, injustice, the appointment of unqualified individuals, domination by appetitive desires, and disruption of the political and economic balance generate governmental decline. Mulla Sadra, however, identifies ignorance, the absence of authentic knowledge, the domination of appetite and anger over reason, religious superficiality, and the corruption of rulers and false scholars as the deeper causes of political degeneration. Within Transcendent Philosophy, individuals and societies continuously move toward either perfection or decline, while governmental laws, institutions, and educational practices contribute to shaping the moral and existential character of citizens. The comparative analysis demonstrates that justice in Qutb al-Din’s thought represents the institutional foundation of political survival, whereas ignorance in Mulla Sadra’s philosophy constitutes the epistemic origin of decline. These accounts are complementary rather than contradictory: ignorance produces moral corruption, moral corruption generates political injustice, and injustice destroys public trust, cooperation, and governmental legitimacy. Genuine governmental survival therefore depends on the coordinated presence of knowledge, virtue, justice, law, social participation, and an orientation toward human perfection.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی عوامل بقا و زوال حکومت در اندیشه قطب‌الدین شیرازی و ملاصدرا انجام شده است. مسئله اصلی پژوهش آن است که این دو فیلسوف مسلمان، پایداری و انحطاط حکومت را بر پایه چه مبانی معرفت‌شناختی، هستی‌شناختی، اخلاقی و سیاسی تبیین کرده‌اند و دیدگاه‌های آنان چه اشتراک‌ها و تفاوت‌هایی دارد. روش پژوهش توصیفی، تحلیلی و تطبیقی است و اطلاعات مورد نیاز با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و تحلیل آثار مرتبط گردآوری شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که قطب‌الدین شیرازی سیاست را بخشی از حکمت عملی و ابزاری برای تنظیم مشارکت اجتماعی، تأمین مصالح عمومی و هدایت انسان به سعادت دنیوی و اخروی می‌داند. در اندیشه او، عدالت، اعتدال قوای اجتماعی، شایستگی حاکم، تعاون مردم و پیوند دین و سیاست مهم‌ترین عوامل بقای حکومت‌اند؛ درحالی‌که ظلم، واگذاری امور به افراد ناشایست، غلبه هواهای نفسانی و برهم خوردن تعادل ساختارهای سیاسی و اقتصادی زمینه زوال حکومت را فراهم می‌کنند. در مقابل، ملاصدرا ریشه عمیق انحطاط سیاسی را در جهالت، ضعف معرفت حقیقی، غلبه شهوت و غضب بر عقل، ظاهرگرایی دینی و فساد عالمان و حاکمان می‌داند. در حکمت متعالیه، انسان و جامعه دارای حرکتی تدریجی به سوی کمال یا انحطاط‌اند و حکومت از طریق قوانین، تربیت و ساختارهای اجتماعی در شکل‌گیری وجود اخلاقی شهروندان تأثیر می‌گذارد. نتایج تطبیقی نشان می‌دهد که عدالت در اندیشه قطب‌الدین صورت نهادی بقای حکومت و جهالت در اندیشه ملاصدرا علت معرفتی زوال آن است. این دو دیدگاه مکمل یکدیگرند؛ زیرا جهالت به فساد اخلاقی، فساد اخلاقی به ظلم سیاسی و ظلم به کاهش اعتماد، تعاون و مشروعیت حکومت منتهی می‌شود. بنابراین، بقای حقیقی حکومت در گرو هماهنگی معرفت، فضیلت، عدالت، قانون، مشارکت اجتماعی و جهت‌گیری حکومت به سوی کمال انسانی است.</p> https://journalspe.com/index.php/spe/article/download/250/186