شریعت، فلسفه و اخلاق 4 شهریور ماه 1405 1405 06 01 A Philosophical Explanation of the Components of the Islamic-Iranian Lifestyle in the Teachings of the Holy Qur’an تبیین فلسفی مؤلفه‌های سبک زندگی اسلامی–ایرانی در آموزه‌های قرآن کریم FA زهره زمانی دانشجوی دکتری، گروه علوم تربیتی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران. سید هاشم گلستانی گروه علوم تربیتی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان،ایران. محمدرضا شمشیری گروه فلسفه و کلام اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران. Journal Article 2026 04 29 <p>The Islamic-Iranian lifestyle cannot be reduced to a set of everyday habits, behavioral patterns, or cultural practices; rather, it is founded upon a coherent network of philosophical, doctrinal, and axiological principles that organize the human relationship with God, the self, others, and the world. The present study aimed to provide a philosophical explanation of the components of the Islamic-Iranian lifestyle in the teachings of the Holy Qur’an. The study employed a qualitative analytical-inferential method and, through a practical reasoning framework, analyzed fundamental Qur’anic propositions in five domains: ontology, anthropology, epistemology, axiology, and philosophy of religion. The findings indicated that, at the ontological level, the world is created, purposeful, law-governed, and subject to divine lordship, from which components such as God-centeredness, purposiveness, responsibility, moderation, order, and orientation toward the afterlife can be inferred. At the anthropological level, the human being is understood as a physical-spiritual, rational, free, dignified, innate, and perfection-seeking being, which supports rationality, responsible choice, self-control, dignity, justice, and self-purification. Epistemologically, sense perception, reason, the heart, and revelation constitute important avenues of knowledge and provide the foundation for truth-seeking, learning, reflection, and insight. Axiologically, values are organized in relation to human perfection and proximity to God, giving priority to justice, ethical conduct, piety, and moderation. From the perspective of religion, the comprehensiveness, rationality, finality, dynamism, and guiding function of Islam provide the basis for servitude, acceptance of divine guidance, religious authority, Islamic-Iranian identity, and balanced development. Overall, the Islamic-Iranian lifestyle emerges as an integrated, rational, and dynamic model that harmonizes individual and social dimensions of life and ultimately seeks the realization of Hayat Tayyiba, or a good and wholesome life.</p> <p>سبک زندگی اسلامی–ایرانی را نمی‌توان صرفاً مجموعه‌ای از عادات، رفتارهای روزمره یا الگوهای فرهنگی دانست، بلکه این مفهوم بر شبکه‌ای از مبانی فلسفی، اعتقادی و ارزشی استوار است که نحوه رابطه انسان با خداوند، خویشتن، دیگران و جهان را سامان می‌دهد. پژوهش حاضر با هدف تبیین فلسفی مؤلفه‌های سبک زندگی اسلامی–ایرانی در آموزه‌های قرآن کریم انجام شد. روش پژوهش کیفی و از نوع تحلیلی–استنتاجی بود و با بهره‌گیری از الگوی قیاس عملی، گزاره‌های بنیادین قرآنی در پنج ساحت جهان‌شناختی، انسان‌شناختی، معرفت‌شناختی، ارزش‌شناختی و دین‌شناختی تحلیل و دلالت‌های آنها برای سبک زندگی استنتاج شد. یافته‌ها نشان داد که در مبانی جهان‌شناختی، جهان مخلوق، هدفمند، قانونمند و تحت ربوبیت الهی است و از این مبانی، مؤلفه‌هایی چون توحیدمحوری، هدفمندی، مسئولیت‌پذیری، اعتدال، نظم و آخرت‌گرایی استنتاج می‌شود. در مبانی انسان‌شناختی، انسان موجودی دوساحتی، مختار، عاقل، کرامتمند، فطرت‌مند و کمال‌جو شناخته می‌شود که این ویژگی‌ها بر خردورزی، انتخاب مسئولانه، خودکنترلی، کرامت‌مداری، عدالت و خودسازی دلالت دارند. در بعد معرفت‌شناختی، حس، عقل، قلب و وحی به‌عنوان منابع و ابزارهای شناخت مطرح‌اند و حقیقت‌جویی، علم‌آموزی، تدبر و بصیرت را تقویت می‌کنند. در بعد ارزش‌شناختی، ارزش‌ها در نسبت با کمال انسانی و قرب الهی سازمان می‌یابند و عدالت، اخلاق‌مداری، تقوا و اعتدال اهمیت می‌یابند. در بعد دین‌شناختی نیز جامعیت، عقلانیت، خاتمیت، پویایی و هدایت‌گری اسلام، زمینه شکل‌گیری مؤلفه‌هایی مانند عبودیت، هدایت‌پذیری، ولایت‌پذیری، هویت اسلامی–ایرانی و پیشرفت متوازن را فراهم می‌سازد. در مجموع، سبک زندگی اسلامی–ایرانی الگویی منسجم، عقلانی و پویاست که غایت آن تحقق حیات طیبه و جهت‌دهی هماهنگ به ابعاد فردی و اجتماعی زندگی است.</p> https://journalspe.com/index.php/spe/article/download/277/195