چگونگی شکل گیری اندیشه سیاسی سید اسدالله خرقانی

چکیده

اندیشه یک نظام اسلامی در عصر مدرن در نزد متفکران شیعه پس از مشروطه ترکیبی بود از عناصر مختلفی از قبیل اسلامیت، ایرانیت و بازبینی در عقاید و باورهای شیعه به اشکال مختلف سنتی و محافظه¬کار، اصلاحگری و افراط‏گرایی. خرقانی از زمره آن دسته از روحانیون شیعه بود که ندای اصلاحگری سر داد و در زمینه اندیشه سیاسی نیز به تفسیری نو از حکومت اسلامی و مسئله اولوالأمر پرداخت. پژوهش حاضر با بررسی منابع و با رویکردی تاریخی– تحلیلی درصدد پاسخ به این پرسش تحقیق است که؛ اندیشه سیاسی خرقانی تحت تأثیر چه عواملی شکل گرفت و مفهوم اولوالأمر در اندیشه سیاسی وی از چه جایگاهی برخوردار بود؟ که دراین رابطه می توان گفت خرقانی تحت تأثیر جریانات و تحولات دوران انقلاب مشروطیت قرارگرفت و با ارائه نظریات خود در فقه سیاسی شیعه، تفسیر نویی مطرح کرد که سرانجام در اندیشه ولایت فقیه خود را نشان داد. از نظر او در عصر غیبت که آن را جاهلیت سوم خطاب می¬کرد، امر حکومت به صورت انتخابی و باید در دست طبقه آگاه به علوم دین قرار گیرد. این تفسیر سیاسی از اولوالأمر در عصر غیبت بود که با وجود نقد خرقانی بر خرافات مذهبی، او را در زمینه اندیشه سیاسی نوین شیعه، ممتاز کرده است.