نقش مبانی نظری در پیشگیری از انحرافات فکری با تأکید بر نظریات آیت‌الله مصباح یزدی

چکیده

انحرافات فکری از مهم‌ترین چالش‌های جوامع معاصر، به‌ویژه در بسترهای دینی و فرهنگی، به‌شمار می‌آیند و پیامدهای عمیقی در حوزه هویت، باورها و کنش‌های اجتماعی برجای می‌گذارند. این پدیده صرفاً به اختلاف نظر یا خطای معرفتی محدود نمی‌شود، بلکه ریشه در تزلزل مبانی نظری و فروپاشی معیارهای تشخیص حق از باطل دارد. هدف این پژوهش تبیین نقش مبانی نظری در پیشگیری از انحرافات فکری با تأکید بر منظومه فکری آیت‌الله مصباح یزدی است. پژوهش حاضر با روش مروری روایتی و رویکرد تحلیل توصیفی انجام شده و بر بررسی نظام‌مند آثار و دیدگاه‌های ایشان در حوزه‌های معرفت‌شناسی، هستی‌شناسی، انسان‌شناسی و ارزش‌شناسی تمرکز دارد. یافته‌ها نشان می‌دهد که اندیشه آیت‌الله مصباح یزدی با تأکید بر عقل‌گرایی هدایت‌شده، نقد نسبی‌گرایی و سکولاریسم معرفتی، تبیین توحیدمحور از هستی، توجه به فطرت و اختیار انسان، و تأکید بر ثبات معیارهای ارزشی، چارچوبی منسجم و کارآمد برای صیانت فکری جامعه فراهم می‌آورد. همچنین نقش ولایت و تعلیم و تربیت اعتقادی در این منظومه به‌عنوان سازوکارهای مکمل پیشگیری از انحرافات فکری برجسته می‌شود. نتیجه‌گیری پژوهش نشان می‌دهد که این چارچوب نظری، علاوه بر انسجام درونی، از قابلیت کاربست در شرایط اجتماعی معاصر برخوردار است و می‌تواند مبنایی راهبردی برای سیاست‌گذاری فرهنگی و آموزشی در جهت پیشگیری پایدار از انحرافات فکری فراهم سازد.