کارکرد نهاد ولایة السوق در برقراری امنیت اجتماعی، فرهنگی و دینی شهرها بر مبنای منابع مغربی– اندلسی

چکیده

نهاد ولایة السوق یکی از مهمترین تشکیلات اداری مغرب و اندلس در جهت برقراری بخش قابل توجهی از امنیت اجتماعی، فرهنگی و دینی در جامعه بوده است. این پژوهش، در صدد بررسی نقش این نهاد و در راس آن صاحب السوق در زمینه فوق با تکیه بر سه منبع اصلی حسبه باقی مانده در غرب جهان اسلام تحت عنوان ثلاث رسائل فی آداب الحسبه و المحتسب ازعمر بن عثمان جرسیفی، ابن عبدون تجیبی و ابن عبدالرووف نگارش یافته است و نکات حائز اهمیتی را از تاریخ اجتماعی مغرب و اندلس بیان می دارد. در این سه منبع تاکید شده که نهاد مذکور با اقداماتی همچون نظارت بر اماکن عمومی مانند حمام ها، مساجد، راه ها و خدمات شهری، زندان ها، سلامت اخلاقی جامعه که مهمترین بخش آن نظارت بر زنان و جلوگیری از هرگونه اختلاط آن ها با مردان و برخورد با افراد مست و منع حضورشان در سطح جامعه بوده به اهداف مورد نظر دست می یافته است. نظارت بر کارگزاران حکومتی، آداب عامه، اهل ذمّه، سازه های شهری، اشراف بر حیوانات، نیز در جهت نظم دهی هر چه بیشتر امور اجتماعی و فرهنگی در جامعه صورت می گرفته است. در کنار این امور صاحب السوق نظارت دقیقی نیز بر امور عبادی همچون نماز، روزه و زکات داشته و در جهت اجرای هرچه بهتر امور دینی تلاش می کرده است.