خلوت از منظر عزالدین محمود کاشانی

چکیده

خلوت، دوری گزیدن سالک از مردم و غیر حق تعالی، برای انجام کارهایی است که به طی مقامات عرفانی و تزکیۀ نفس او کمک می­کند، مانند روزه گرفتن، ذکر گفتن وغیره. عزالدین محمود کاشانی، از عرفای قرن هشتم است که تصوف و عرفان او تصوفی زاهدانه و عابدانه می­باشد. از نظر عزالدین محمود کاشانی، فایدۀ تعیین مدت چهل روز برای خلوت این است که نشانه­های حکمت و دور شدن از حجاب­ها و ناپاکی­ها، غالباً با طی این مدت در وجود سالک ظاهر می­شود. به نظر او، خلوت از جمله امور جدید و از مستحسنات صوفیان است و در روزگار رسول خدا (ص) به این صورت معمول نبوده است؛ هرچند رسول اکرم (ص) به جهت غلبۀ محبت الهی و شدت اشتیاق به حق خلوت­گزینی می­کرد و گاهی به غار حرا می­رفت و آنجا به ذکر و عبادت و شب­زنده­داری می­پرداخت. از نظر او، حکمت تعیین چهل روز برای خلوت خالصانه به خاطر این است که در هر روز از خلوت خالصانه، حجابی کنار رود و دوری از حق تعالی کم شود تا اینکه در چهل روز خلوت خالصانه، این حجاب­ها همگی کنار روند و وجود آدمی به قرب حق تعالی که سرچشمۀ خوبی و زیبایی و علوم و معارف است بازگردد و مشاهدۀ جمال ازلی حق تعالی برای آدمی ممکن شود. پس هرکس که تصمیم به خلوت­نشینی گرفت اول باید نیت خود را از اهداف دنیوی و اخروی و طمع به بهشت و پاداش پاک کند. داشتن اخلاص در نیت، سعی بر دائم­الوضو بودن، روزه گرفتن و کم­خوری، کم خوابیدن، کم سخن گفتن، از جمله شرایط و آداب مربوط به خلوت­نشینی از نظر عزالدین محمود کاشانی می­باشند. این تحقیق از نوع تحقیقات کتابخانه­ای می­باشد.