شناسایی ابعاد فلسفی-اخلاقی الگوی زیست مؤمنانه در سبک زندگی اسلامی

چکیده

هدف پژوهش حاضر، شناسایی ابعاد فلسفی-اخلاقی الگوی زیست مؤمنانه در سبک زندگی اسلامی از دیدگاه خبرگان حوزه دین، اخلاق و فلسفه اسلامی است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۰ نفر از اساتید و صاحب‌نظران دانشگاهی و حوزوی در شهر تهران گردآوری گردید. فرایند نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. برای تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار NVivo استفاده شد و تحلیل سه‌مرحله‌ای شامل کدگذاری باز، محوری و انتخابی صورت گرفت. تحلیل داده‌ها منجر به استخراج سه مقوله اصلی شامل «باورهای هستی‌شناختی مؤمنانه»، «ارزش‌های اخلاقی زیست مؤمنانه» و «سبک زندگی عملی مؤمنانه» شد. هر مقوله شامل چند زیرمقوله کلیدی بود که دربردارنده مفاهیمی نظیر توحید، معناشناسی آفرینش، تقوا، عدالت، ایثار، مناسک دینی، روابط خانوادگی و تعاملات اجتماعی بودند. نتایج نشان داد که این ابعاد به‌صورت نظام‌مند با یکدیگر در تعامل‌اند و بنیان‌های معرفتی، ارزشی و رفتاری سبک زندگی اسلامی را شکل می‌دهند. یافته‌های پژوهش بر لزوم توجه هم‌زمان به ساحت‌های فلسفی، اخلاقی و عملی در تبیین سبک زندگی اسلامی تأکید دارد. این مدل می‌تواند به‌عنوان چارچوبی مفهومی برای برنامه‌ریزی فرهنگی، تربیتی و رسانه‌ای در راستای ترویج زیست مؤمنانه مورد استفاده قرار گیرد.