مسئله شرور در جهان از نگاه علامه طباطبایی و آلوین پلنتینگا (مقایسه و بررسی تطبیقی)

چکیده

مسئله شرور یکی از پیچیده‌ترین و چالش‌برانگیزترین مسائل فلسفه دین است که در دو تقریر اصلی مطرح می‌شود: مسئله منطقی شر که مدعی ناسازگاری منطقی میان وجود خدای قادر مطلق، عالم مطلق و خیر محض با وجود شر است، و مسئله قرینه‌ای شر که وجود شر را دلیلی احتمالی علیه باور به خدا می‌داند. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد تطبیقی به بررسی دیدگاه دو متفکر برجسته می‌پردازد: علامه سید محمدحسین طباطبایی، فیلسوف و مفسر بزرگ اسلامی، و آلوین پلنتینگا، فیلسوف تحلیلی معاصر مسیحی. علامه طباطبایی در چارچوب حکمت متعالیه، شرور را اموری عدمی، نسبی و لازمه نظام خلقت دانسته و با تکیه بر اصل نظام احسن و نظریه ادراکات اعتباری پاسخ تئودیسه‌گونه ارائه می‌دهد. پلنتینگا با رویکرد فلسفه تحلیلی و در قالب دفاعیه اراده آزاد صرفاً در پی اثبات سازگاری منطقی وجود خدا با وجود شر است، بدون ادعای ارائه توجیه واقعی. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که هر دو متفکر با وجود تفاوت‌های عمیق روش‌شناختی و مبنایی، در دفاع از خداباوری به نتایج همگرایی دست یافته‌اند؛ با این تمایز که طباطبایی رویکردی هستی‌شناختی-تئودیسه‌ای دارد و پلنتینگا رویکردی منطقی-دفاعی.