بررسی تطبیقی صراط در اندیشه ملاصدرا و امام خمینی(ره)

چکیده

به طور قطع یاد مرگ موثرترین عامل در اصلاح نفس است، هرچه معرفت انسان به این حقیقت عمیقتر باشد در اصلاح نفس خود موفقتر خواهدبود، ملاصدرا و امام خمینی (ره) به مسئله معاد، به عنوان یک نحوه سلوک الی الله نگریسته اند که با تدبر در آن حجاب های ظلمانی و نورانی در انسان رفع و خلق شده است. ملاصدرا صراط را حرکت جوهری نفس انسان از آغاز تکون تا آخرین درجه صعود نفس می داند، و ایشان اعتقاد دارند هر کس برای خود صراط متفاوت دارد، و علت ان هم نفس های متفاوت هستند و ایشان معتقد است این صراطان در دنیا و آخرت به گونه ای حضور و ظهور دارند ولی واقعیتشان دین و امام است و همچنین عقیده دارد که اگر انسان بخواهد واقعا بر اساس علمی و یقین موحد باشد و در عمل هم خالصانه در مسیر توحید حرکت کند، تمثل خارجیش این است که این مسیر از شمشیر نیز تیزتر و از مو باریکتر است. امام خمینی (ره) نیز معتقدند هریک از موجودات صراط مستقیم مخصوص به خود را دارند، ولی صراط انسان طولانی ترین و ظلمانی ترین صراط ها است، چون رب انسان، حضرت بسم الله اعظم است که ظاهر و باطن، و اول و آخر و رحمت و قهر و بالاخره همه ی اسماء متقابله با هم دارد، انسان نیز در منتهای مسیر، باید به مقام تعادل بین اسماء متقابله برسد و لدا صراط و ادق از همه صراط هاست، که این صراط مستقیم یک سرش به طبیعت است و یک طرفش به الوهیت.