تحلیل پدیدارشناسانه تجربه تقابل اخلاق فردی با الزامات شرعی در فضای دانشگاهی

چکیده

هدف این پژوهش تحلیل پدیدارشناسانه تجربه دانشجویان از تقابل میان اخلاق فردی و الزامات شرعی در فضای دانشگاهی است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش پدیدارشناسی انجام شد. شرکت‌کنندگان شامل ۱۸ دانشجوی دانشگاه‌های تهران بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند و با رعایت بیشینه تنوع انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و عمیق گردآوری شد و پس از اشباع نظری، تحلیل داده‌ها به شیوه کدگذاری باز، محوری و انتخابی و با بهره‌گیری از نرم‌افزار NVivo صورت گرفت. یافته‌ها نشان داد تجربه تقابل اخلاق فردی با الزامات شرعی در سه سطح اصلی بروز می‌یابد: چالش‌های زیسته (مانند تعارض هویت شخصی و دینی، فشارهای اجتماعی و خانوادگی، و چالش‌های روانی)، راهبردهای مقابله‌ای (نظیر گفت‌وگو، انعطاف‌پذیری، جستجوی معنویت و مقاومت یا تسلیم) و پیامدهای فردی و اجتماعی (مانند تحول هویت، تغییر رضایت از خود و روابط، و بازاندیشی در باورهای دینی). تفاوت‌های جنسیتی، خانوادگی و فرهنگی بر نحوه تجربه و مدیریت این تقابل مؤثر بوده است. پژوهش حاضر نشان می‌دهد که تقابل میان اخلاق فردی و الزامات شرعی پدیده‌ای چندبعدی است که بر هویت، سلامت روان و روابط دانشجویان تأثیر می‌گذارد. فراهم آوردن فضاهای گفت‌وگو، آموزش مهارت‌های مذاکره هویتی و حمایت مشاوره‌ای می‌تواند در مدیریت بهتر این تعارضات نقش اساسی ایفا کند.