مبانی تعامل فرد و اجتماع در سیاست جنایی؛ خوانشی از دیدگاه امام خمینی(ره) و نظریه‌های معاصر

چکیده

پژوهش پیش رو به بررسی مبانی تعامل فرد و اجتماع در سیاست جنایی از منظر امام خمینی(ره) می‌پردازد و آن را با نظریات مدرن حقوقی و جرمشناسی مقایسه می‌کند. با تحلیل آثار امام خمینی(ره) مانند تحریرالوسیله و صحیفه نور، هدف این مطالعه نشان دادن الگوی جامع ایشان در سیاست جنایی است که با تلفیق فقه پویای شیعه و فلسفه اسلامی، هم از حقوق فردی دفاع می‌کند و هم مصالح اجتماعی را در نظر می‌گیرد. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر تحلیل محتوای متون اسلامی و مقایسه تطبیقی با نظریه‌های مدرن مانند عدالت توزیعی جان رالز، کنترل اجتماعی هیرشی و جامعه گرایی سندل است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد امام خمینی(ره) با تکیه بر اصولی مانند «لاضرر»، «مصلحت نظام» و «حفظ کرامت انسانی»، چارچوبی متوازن طراحی کرده‌اند که عدالت را نه صرفاً کیفری، بلکه ترمیمی و مبتنی بر مسئولیت اجتماعی می‌داند. این الگو بر پیشگیری از جرم از طریق تقویت همبستگی اجتماعی و اخلاق مدنی تأکید دارد. نتیجه‌ تحقیق حاکی از آن است که تلفیق فقه اسلامی با رویکردهای مدرن می‌تواند به ایجاد نظام عدالت کیفری متعادل و انسانی منجر شود. این مطالعه نه تنها به ادبیات بومی سیاست جنایی غنا می‌بخشد، بلکه الگویی کاربردی برای سیاستگذاران قضایی در تدوین قوانین کیفری و برنامه‌های پیشگیری از جرم ارائه می‌دهد.