رئالیسم جادویی در داستان‌های «المرحوم» اثر حسن کمال و «ترس و لرز» اثر غلامحسین ساعدی با محوریت گروتسک و نمادپردازى

چکیده

رئالیسم جادویی از جمله عناصری می­باشد که در آن عناصر واقعیت و تخیل چنان با هم تلفیق مى­شوند که همه وقایع تخیلی به صورت کاملاً طبیعی و واقعی به نظر می­رسند و مخاطب این وقایع فراواقعی را به سهولت قبول می­کند. حسن کمال نویسنده معاصر مصـری و غلامحسین ساعدى نویسنده معاصر ایرانى به این سبک متمایل بودند و داستان­ «المرحوم» حسن كمال و داستان «ترس و لرز» از ساعدى در این راستا نوشته شده است. در دو داستان مؤلفه های رئالیسم جادویی؛ مانند گروتسك و نماد به­کار رفته است. تقابل جهان خیالی و واقعی در جای‌جای دو رمان مشاهده می‌شود. این در حالی است که دیگر مؤلفه­ها را نمی­توان نادیده انگاشت. هر دو نویسنده از شیوه داستان­نویسی رئالیسم جادویی بیشتر در جهت انسانی استفاده کرده­اند. كمال حسن سعى در اثبات هویت انسان مصرى دارد و در جستجوى آن است؛ اما ساعدى با تصویرگرى از خرافات مردم بخشى از جنوب، هویت واقعى آنها را نشان مى­دهد. در این پژوهش پس از بررسى ویژگى­هاى رئالیسم جادویى و تاریخچه آن و نگاهى گذرا به زندگینامه دو نویسنده مذكور، عناصر رئالیسم جادویى با محوریت گروتسك و نمادپردازى در اثرشان بررسى شد و با بهره­گیرى از روش توصیفی – تحلیلی، شگردهاى نویسندگان مذكور براى مخاطبان بیان گردید.