مدل جامعه‌سازی اقتصادی در قرآن؛ رویکردی بر پایه تحلیل آموزه‌های سوره بقره

چکیده

ساماندهی جامعه اسلامی طراز، مبتنی بر اصول اخلاقی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی اسلام، به بسترسازی، استفاده از روش‌های مؤثر، و غلبه بر چالش‌ها و موانع پیش‌رو نیاز دارد. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی، به بررسی عوامل زمینه‌ساز ساخت تمدن اسلامی، چالش‌های موجود، و سیر تحولات آن از زمان مدینةالنبی (ص) تا به امروز می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که جامعه اسلامی نوپا، تحت هدایت پیامبر (ص) و با الهام از آموزه‌های سوره بقره، ابتدا بر ایجاد روابط سیاسی، انعقاد پیمان‌های صلح، و تدوین قوانین اولیه تمرکز داشته است. سپس، با راهکارهایی نظیر عفو، روشنگری، و مقابله با شبهات و منافقین، تعامل با مخالفان را مدیریت کرده است. در بُعد مالی و اقتصادی نیز، اقدامات مهمی شامل شناسایی ظرفیت‌های مالی، توسعه مناسبات تجاری، ایجاد بازارهای نوین، جهاد اقتصادی، مقابله با مصرف‌گرایی، حمایت از تولید و رفع فقر صورت گرفته است. در طول این مسیر، همواره چالش‌هایی مانند مخالفت‌ها و دشمنی‌ها، شبهه‌افکنی‌های فرهنگی و سیاسی، تحریم‌های اقتصادی و فساد مالی وجود داشته که با تدابیر مناسب برطرف شده‌اند. این پژوهش نتیجه می‌گیرد که با درک سیر تحولات تاریخی و به‌روزرسانی آموزه‌های اسلامی متجلی در سوره بقره، می‌توان از روش‌ها و راهکارهای موفق گذشته برای دستیابی به هدف نهایی جامعه‌سازی اسلامی در عصر حاضر بهره برد.