روش‌های آینده تبلیغ دین در فضای مجازی: تحلیل فرصت‌ها و چالش‌ها

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی و تحلیل فرصت‌ها و چالش‌های پیشِ‌روی روش‌های تبلیغ دین در فضای مجازی و با تمرکز بر پلتفرم‌های اینستاگرام و توییتر انجام شده است. با گسترش روزافزون شبکه‌های اجتماعی و تحول در الگوهای رفتاری مخاطبان، روش‌های سنتی تبلیغ دینی بیش از پیش نیازمند بازاندیشی و نوآوری شده‌اند.

براین اساس، این مطالعه از نوع کاربردی و با رویکرد اکتشافی–توصیفی آینده‌نگر انجام شده و داده‌ها از طریق روش دلفی گردآوری شده است. جامعه آماری پژوهش را ۱۵ نفر از کارشناسان و مبلغان آشنا با فضای مجازی در راند نخست و ۱۲ نفر در راند دوم تشکیل داده‌اند. داده‌ها با استفاده از شاخص‌های آماری میانگین و انحراف معیار تحلیل شد تا میزان اهمیت مؤلفه‌ها و سطح اجماع خبرگان مشخص شود.

یافته‌ها نشان می‌دهد «مینیاتوریزه شدن فضا و گرایش به محتوای سطحی و کوتاه» با بالاترین میانگین ( M=3.66،SD=1.15  )، مهم‌ترین چالش آینده در بخش روش های تبلیغ دینی در اینستاگرام و توییتر است. پس از آن، «ظهور سلبریتی‌های تبلیغی و تأثیرگذاری آن‌ها» M=3.58)»،  (SD=1.16و «نیاز به تولید تبلیغات دینی شخصی‌سازی‌شده مبتنی بر تحلیل دقیق مخاطب» (  M=3.41،SD=0.99  ) به‌عنوان چالش‌های با اهمیت بالا شناسایی شدند. «پیچیده‌تر شدن مسیرهای انتقال پیام» با میانگین پایین‌تر ( M=3.16، SD=1.03 ) اگرچه اهمیت کمتری دارد، اما همچنان به‌عنوان یک چالش ساختاری قابل توجه، مطرح است.

در بخش فرصت‌های مربوط به روش‌های آینده تبلیغ دین، «کاربرمحور شدن پیام‌ها و مشارکت فعال مخاطبان» با بالاترین میانگین و با بیشترین اجماع خبرگان ( M=3.75، SD=0.97 )، مهم‌ترین فرصت شناسایی شد. همچنین «افزایش تبلیغات دینی به‌صورت ویدئوهای کوتاه» ( M=3.50، SD=1.17 )  و «افزایش خلاقیت و مهارت‌های مبلغان و تغییر نقش آنان به فعالان ارتباطات دینی (M=4.08، SD=0.67  ) از دیگر فرصت‌های کلیدی آینده محسوب می‌شوند.

در مجموع، نتایج نشان می‌دهد آینده تبلیغ دین در فضای مجازی بیش از آنکه متأثر از تغییر ابزارهای فناورانه باشد، تابع تحولات محتوایی، رفتاری و روش‌شناختی در تعامل با مخاطبان است و موفقیت آن مستلزم نوآوری در روش‌ها، ارتقای مهارت‌های رسانه‌ای مبلغان و توجه به نیازهای واقعی مخاطبان خواهد بود.