مشاوره فلسفی مبتنی بر منطق در حوزه تشکیک وجود

چکیده

این پژوهش به بررسی امکان بهره‌گیری از اصل «تشکیک وجود» در فلسفه ملاصدرا به عنوان پادزهر منطقی در چارچوب «درمان منطق‌محور» الیوت کوهن می‌پردازد. ابتدا مشاوره فلسفی و شاخه منطق‌محور آن معرفی می‌شود که بر شناسایی مغالطات فکری، اصلاح باورهای نادرست و ارائه پادزهرهای فلسفی برای دستیابی به فضایل متعالی تأکید دارد. درمان منطق‌محور با تمرکز بر استدلال‌های معیوب مراجعان، به‌ویژه توقعات غیرواقعی، تلاش می‌کند هیجانات و رفتارهای ناسالم را اصلاح کند. در ادامه، اصل تشکیک وجود در حکمت متعالیه ملاصدرا بررسی می‌شود که وجود را مشکک، سریانی و دارای مراتب شدت و ضعف می‌داند؛ کثرت موجودات در عین وحدت وجودی حفظ می‌شود و هر موجودی بر اساس شدت وجودی خود جایگاه و ارزشی مشخص دارد. پژوهش استدلال می‌کند که تشکیک صدرایی می‌تواند به عنوان پادزهر فلسفی عمل کند؛ زیرا با نشان دادن فاصله میان «بود» و «نمود»، توقعات غیرواقعی را تعدیل می‌کند، خودارزیابی منصفانه را تقویت می‌نماید، همدلی منطقی را افزایش می‌دهد و فرد را از تقلید کورکورانه به باورهای انحرافی بازمی‌دارد. در نهایت، این اصل ظرفیت بالایی برای غنی‌کردن مشاوره فلسفی منطق‌محور در بستر فلسفه اسلامی دارد.