انسان کامل از منظر ملاصدرا

چکیده

در تمام فرهنگ‌ها و مکاتب فکری و فلسفی رد پایی از انسان کامل وجود دارد. درمکتب فلسفی ملاصدرا مفصل راجع به انسان کامل بحث شده است. ملاصدرا به تاسی از محی الدین عربی، انسان کامل را نسخه الهی و دارای جامعیت کبرا وعالم صغیر می‌داند، همچنان که عالم، انسان کبیر است. انسان کامل از نگاه ملاصدرا، کمال اول با ذات نوع تمامیت پیدا می‌کند و با کمال دوم، صفات نوع کامل می‌شود. البته کمال دوم متوقف بر ذات است وتا هنگامی که ذات نباشد، کمال دوم متصور نیست. وی معتقد است نفس در مسیر تکامل باید از عقل هیولانی عبور کند، عقل بالملکه و عقل بالفعل را پشت سر بگذارد و سرانجام به عقل مستفاد برسد که در این صورت همه موجودات در او به تصویر کشیده خواهد شد. ما در این تحقیق با روش توصیفی و تحلیلی سعی کردیم دید گاه ملاصدرا درخصوص انسان کامل را بیان کنیم. در فلسفه صدرایی سیمای انسان کامل که بهترین مصداق آن پیامبر صلی الله علیه وآله و ائمه معصومین علیهم السلام می‌باشند،جامع اسما وصفات الهی می‌باشند. انسان کامل که از برترین درجه وجودی برخوردار است، بالاترین مرتبه علمی را نیز داراست. وی می‌گوید: علوم ائمه علیهم السلام نه اجتهادی است و نه از راه‌های حواس شنیده شده است، بلکه علومشان کشفی ولدنی است که بر دل هاشان، انوار علم وعرفان،از جانب خداوند افاضه و تابش می‌شود. ابزارهای علم انسان کامل عبارتند از: مصادر علم انسان کامل عبارتند از: ابزارهای علم و مصادر علم انسان کامل از مصدرهای متعددی سرچشمه می‌گیرد که درمتن مقاله بیان شدند. نقش انسان کامل: ملاصدرا نقش‌های دنیوی متعددی را پیش روی می‌نهد، اگر چه نقش‌های وجودی و تکوینی انسان کامل نیز به نوعی نقش این جهانی برای انسان کامل محسوب می‌شود. این نقش‌ها عبارت است از ۱- نقش تکوینی ۲- نقش تشریعی ۳- نقش اجتماعی وسیاسی ۴- نقش هدایتی و ارشادی ۵- نقش مرجعیت دینی در امور دین و دنیای مردم. صفات و ویژگی‌های انسان کامل: انسان کامل دارای صفات و ویژگی‌های بسیار زیاد و متعددی است که در متن مقاله بیان شده اند. ملاصدرا معتقدند مصادیقی از انسان کامل نظیر انبیا، اولیا و اوصیا در همه زمان‌ها وجود داشته و دارد که واسطه فیض هستند،و به واسطه اینها خداوند به بقیه انسانها توجه داردو بواسطه انسان کامل است که نظام عالم پابرجاست. همانطور که در بالا اشاره شد روش ما در این تحقیق توصیفی و تحلیلی است.