نگاهی برآموزه­های اخلاقی در مثنوی کمال­نامه از خواجوی کرمانی بر اساس نظریۀ خودشکوفایی آبراهام مزلو

چکیده

آموزه‌های اخلاقی از عوامل مهم و دست یافتنی خود شکوفایی و رشد شخصیتی است و مثنوی کمال نامه با عنوان چهارمین اثر خواجوی کرمانی با زبانی رمز آلود روند تکامل شخصیتی را به نمایش می‌گذارد.این مثنوی با تکیه بر آموزه‌های اخلاقی در نظریه خود شکوفایی ابراهام مزلو ویژگی‌های شخصیتی انسان رشد یافته را با اخلاق گره می‌زند. خواجوی کرمانی در مثنوی کمال­نامه از آموزه­های اخلاقی متنوعی سخن گفته است که عمل به آن منجر به شکوفایی و رشد شخصیتی می­شود. در حوزۀ روان­شناسی، آبراهام مزلو در نظریۀ خودشکوفایی به معرفی ویژگی­های انسان رشدیافته پرداخته است که بخشی از این ویژگی­ها با اخلاق گره خورده است. در این پژوهش با استناد به منابع کتابخانه­ای و روش توصیفی- تحلیلی، دیدگاه­های اخلاقی خواجو با آراء مزلو مقایسه می­شود تا در نهایت نشان داده شود که در نگاه خواجو و مزلو کدام­یک از شاخصه­های اخلاقی به عنوان عوامل شکوفایی و بلوغ شخصیتی افراد در نظر گرفته شده است. آراء اخلاقی خواجو ذیل سه شاخصۀ مزلو یعنی «مسأله­مداری»، «حس همدردی» و «ساختار منشی مردم­گرا» جای می­گیرد. شاعر سعی کرده است با توجه به این سه شاخصه به آموزه­هایی چون «خداپرستی و توکل به او»، «کمک به دیگران»، «برتری عشق بر عقل»، «نکوهش دنیادوستی»، «نفی خودپرستی»، «اهمیت همنشین خوب» و «روحیۀ ایثارگری و فداکاری» بپردازد و ابعاد گوناگون آن را برای مخاطبان شرح دهد.